Arap klawiaturasy
Arap dilinde dialektal tapawutlar: Sebit üýtgemelerine düşünmek üçin gollanma
Arap dili köplenç ýüzlerçe million gürleýjiler tarapyndan paýlaşylýan birmeňzeş blok hökmünde kabul edilýär. Şeýle-de bolsa, ýerdäki lingwistik hakykat çäksiz has ýiti. Dialektal tapawutlar Kasablankada ulanylýan sözüň Bagdatda düýbünden düşünilmezligi üçin özüne çekiji medeni mozaikany çyzýar. Bu dürlilik, gündelik arap diliniň baýlygyny we çylşyrymlylygyny emele getirýär.
Talyplar, syýahatçylar ýa-da hünärmenler üçin bu üýtgeşikliklerden geçmek bulaşyk bolup biler. Bu doly gollanma diglossiýa hadysasyny kesgitleýär we arap şiweleriniň esasy toparlaryny jikme-jik görkezýär.
1. Diglossiýanyň fenomeni: standart arap we dialektler
Dialektal tapawutlara düşünmek üçin ilki bilen arap diliniň taryhy emele gelen diglossia düşünjesine düşünmeli. Arap dünýäsi şol bir diliň iki görnüşiniň bilelikde ýaşaýan ulgamynda ýaşaýar:
- Modern Standard Arab (MSA) / Al-Fusha: Bu resmi, ähliumumy we ýazuw dili. Kitaplarda, gazetlerde, syýasy çykyşlarda, bilimde we teleýaýlym habarlarynda ulanylýar. Mekdep okuwy sebäpli hemmeler muňa düşünýärler, ýöne hiç kim ony ene dili hökmünde gürlemeýär.
- Arapça / Al-Amiýa ýa-da Darýa: heartüregiň, öýüň, köçäniň, aýdymlaryň we gündelik gepleşikleriň dili. Adatça ýazmaça kodlaşdyrylmaýar we bir sebitden beýlekisine ep-esli üýtgeýär.
2. Arap dünýäsiniň dört esasy dialekt topary
Her ýurduň öz inçelikleri bar bolsa-da, dilçiler köplenç arap dilini dört esasy geografiki maşgala bölýärler:
Magrebi (Darija)
Marokkoda, Al Algerirde, Tunisde we Liwiýada gürlenen Magrebi şiwesi Berberiň (Tamazight) güýçli täsiri, şeýle hem fransuz we ispan dillerinden köp karz almagy bilen tapawutlanýar. Onuň fonetikasy gysga çekimli sesleriň güýçli saýlanmagy bilen häsiýetlendirilýär, bu bolsa Easternakyn Gündogar araplary üçin has çalt we düşünmek kyn bolýar.
Müsürli (Masri)
Müsür kinosynyň, aýdym-sazynyň (Umm Kulthum) we teleseriallaryň taryhy täsiri sebäpli Kair şiwesi tutuş arap dünýäsinde iň giňden düşünilýär. Iň meşhur häsiýeti Jeem (ج) harpynyň gaty "G" ("derwezede" bolşy ýaly) aýdylyşydyr.
Lewantin (Çami)
Liwanda, Siriýada, Iordaniýada we Palestinde gürlenýän Lewantin şiwesi köplenç ýumşak we sazly hökmünde kabul edilýär. Arameý diliniň (sebitiň gadymy dili) yzlaryny saklapdyr we şäherde ýa-da oba ýerlerinde bolmagyňyza baglylykda gaty üýtgeşik aýdylyş nuanslaryny özünde jemleýär.
Aýlag (Haliji) we Yrak
Saud Arabystanynda, Birleşen Arap Emirliklerinde, Kuweýtde, Katarda we Ummanda gürleşilen Haliji ýarym adanyň taryhy geografiki izolýasiýasy sebäpli beýleki şiwelere garanyňda nusgawy arap diline fonetik we grammatiki taýdan has ýakyn bolup galýar.
Lingwistik deňeşdirme: Bir söz, köp hakykat
Bu dialektal tapawutlary anyk görkezmek üçin, käbir umumy arap aňlatmalary sebite baglylykda nähili terjime edilýändigi:
| Fransuz | Adaty arapça (Fuşa) | Magrebi (Darija) | Müsürli | Levantine |
|---|---|---|---|---|
| ?Agdaýlaryňyz nähili? | Kayfa haluk? | Kifach? / Labas? | Izzayak? (m) / Izzayik? (f) | Kifak? (m) / Kifik? (f) |
| Näme isleýärsiň? | Madha turid? | Çno? | Aýez? | Chou baddak? |
| Indi | Al-An | Daba / Tawa | Delwa'ti | Halla ' |
| Örän / köp | Jiddan | Bezzaf / Barça | Awi | Kteer |
3. Näme üçin beýle dialektiki tapawutlar?
Bu üýtgeýişleriň ýüze çykmagyny üç esasy faktor bilen düşündirip bolar:
- Lingwistik substrat: Yslam basyp alyşlary wagtynda arap dili ýaýransoň, eýýäm aýdylýan ýerli dillere (Müsürdäki koptler, Lewantda finik we arameý, Demirgazyk Afrikada Berber) täsir edipdir. Bu diller ýerli arap dilini çuňňur reňkledi.
- Kolonizasiýa we häzirki zaman taryhy: Osman imperiýasynyň täsir tolkunlary, soňra fransuz, iňlis we italýan kolonizasiýasy ýüzlerçe Europeanewropa sözüni gündelik söz düzümine girizdi.
- Geografiýa: Özbaşdak lingwistik ewolýusiýany goldaýan ägirt uly aralyklar we tebigy päsgelçilikler (çöller, daglar) taryhy taýdan izolirlenen ilat.
Freygy-ýygydan soralýan soraglar (FAQ)
Ilki haýsy arap şiwesini öwrenmeli?
Saýlamak maksatlaryňyza bagly. Diplomatiýa, global işewürlik ýa-da metbugat maksat edinýän bolsaňyz, häzirki zaman standart arap dili hökmanydyr. Gündelik durmuşda hemme ýerde aňsat aragatnaşyk gurmak isleseňiz, Müsür ýa-da Lewantin, ýokary düşünişmek derejesi sebäpli ajaýyp saýlawdyr.
Dürli ýurtlardan bolan iki arap hemişe biri-birine düşünýärmi?
Umuman, hawa. Arassa Marokko Darija Dubaýyň ýaşaýjysy üçin kynçylyk döredip bilse-de, gürleýänleriň ikisi-de biri-birine düşünmek üçin Müsür ýa-da nusgawy arap diline has ýakyn sözler ulanyp, öz dilini ( lingwistik ýaşaýyş jaýy hadysasy) uýgunlaşdyrar.
Dialekt internetde ýazylýarmy?
Hawa, köpçülikleýin. Sosial ulgamlaryň we habarlaşma programmalarynyň peýda bolmagy bilen, şiweler öňkülerinden has köp ýazylýar, köplenç arap elipbiýini ýa-da "Araby" (Arabizi) - arap seslerini transkripsiýa etmek üçin latyn harplaryny we sanlaryny ulanýan ulgam ulanylýar.
Maslahat berilýän arap gurallary & amp; Çeşmeler
Arap ýazuwyňyzy, terjimäňizi we öwreniş tejribäňizi ýokarlandyrmak üçin möhüm onlaýn gurallar:
- Arap klawiaturasy onlaýn - akylly wirtual klawiaturamyz bilen aňsatlyk bilen arap harplaryny ýazyň.
- Arapça terjimeçi onlaýn - arap sözlerini, sözlemleri we tekstleri derrew terjime ediň.
- Arap tekst öwrüji - arap ýazuwynyň şekilini düzmek we gurallary dizaýn we redaktirlemek ugruny düzüň.
Netije
Arap diliniň dialektiki tapawutlaryna ýakynlaşmak päsgelçilik hökmünde däl-de, eýsem arap dünýäsiniň ajaýyp medeni dürlüligine giriş nokady hökmünde garalmalydyr. Nusgawy arap ýazuw arkaly aňy birleşdirýär, dialektler bolsa ýürekleri söz arkaly birleşdirýär. Bu lingwistik köprüleri özleşdirmek ýa-da ýönekeý düşünmek, gürleýjileriň arasynda hakyky çümdürilişi başdan geçirmegiň açarydyr.
Derrew ýazmaga we türgenleşmäge başlamak üçin onlaýn arap klawiaturasy synap görüň.