Nalane ea Puo ea Searabia: Ho Tloha Tšimolohong ho ea Tšusumetsong ea Lefatše

Puo ea lithothokiso, bomoea, saense le dipuisano, Searabia se buuoa kajeno ke batho ba fetang limilione tse 400 lefatšeng ka bophara. Puo ea molao ea linaha tse 22 le e ’ngoe ea lipuo tse tšeletseng tsa molao tsa Machaba a Kopaneng (UN), e na le histori e ruileng le e rarahaneng. Empa puo ee e hlahile joang, ’me e ile ea fetoha joang hore e be seo e leng sona kajeno? Ho ikakhela ka setotsoana honalane ea puo ea Searabia.

1. Metso: Lelapa la Puo ea Semite

Searabia ke sa lelapa le leholo laLelapa la puo ea Afroasia, 'me ka ho khetheha ke ea lekala laLipuo tsa Semite. Kahoo e arolelana baholo-holo ba tloaelehileng le Seheberu, Searame, Sefoenisia le Seakkadia (puo ea Mesopotamia ea boholo-holo).

Mesaletsa ea khale ka ho fetisisa ea puo ea Semiti ke ea khale lilemong tse likete tse 'maloa BC. Searabia se hlahile Hloahloeng ea Arabia. Litsebi tsa lipuo ka kakaretso li arola lipuo tsa khale tsa Searabia ka lihlopha tse peli: Old Arabian (epigraphic South Arabian) le Old Arabian ea Leboea. Ke ho ea ho qetela moo Searabia seo re se tsebang kajeno se tsoang ho sona.

2. Searabia sa Pele ho Boislamo le Tloaelo ea Poetic

Pele ho lekholo la bo7 la lilemo, Hloahloeng ea Arabia e ne e ahiloe ke merabe e sa tšoaneng ea Mabedouin. Le hoja ho ne ho se naha e bohareng, bonngoe bo matla ba setso bo ne bo le teng ka puo, bo tšehetsoeng ke moetlo o moholo oa molomo. Mehla ea pele ho Boislamo (eo hangata e bitsoang Jahiliyyah) e ne e le mehla ea bohlokoa ea lithothokiso tsa Bedouin.

Ka nako eo, alfabeta ea Searabia joalokaha re e tseba e ne e ntse e le teng, e nkiloeng ho alfabeta ea Nabataea (ka boeona e nkiloeng ho Searame). Lingoliloeng tsa pele tse ngotsoeng ka alfabeta ea Searabia ke tsa lekholong la bo4 le la bohlano la lilemo AD.

3. Ts'enolo ea Quran le Boemo ba Puo

Lekholo la bo7 la lilemo le bile le phetoho ea makhaola-khang eahistori ea puo ea Searabia. Tšenolo ea Quran ho Moprofeta Muhammad e file puo eo boemo bo halalelang. Mongolo oa Quran o ile oa senoloa ka puo ea moloko oa Maquraish (moloko oa Mecca), e ileng ea fetoha motheo oaClassical Arabic(Al-Fusha).

E le ho boloka mongolo o halalelang o se ke oa fetoloa leha e le efe ha ho tobane le keketseho e potlakileng ea ’muso oa Maislamo (le ho kopanngoa ha batho ba sa bueng Searabia), litsebi li ile tsa tlameha ho kopanya puo le ho theha melao ea sebōpeho-puo sa Searabia:

• Pōpo ea sebōpeho-puo: Litsebi tsa sebōpeho-puo, haholo-holo Basra le Kufa (Iraq ea kajeno), li thehile melao e thata lekholong la 8th. Mosebetsi oa Sibawayh ke oa motheo ka ho khetheha.
• Keketso ya matshwao a di-diacritical: Ho arola ditlhaku tse arolelanang sebopeho se tshwanang sa motheo (jwalo ka ب, ت, ث), matheba a kentswe.
• Polelo ea mantsoe: Matšoao a liluma-nosi tse khutšoane (Harakat) a ile a hlahisoa ho thibela liphoso tsa mokhoa oa ho bitsa mantsoe a mongolo oa Quran.

4. The Islamic Golden Age le Tšusumetso ea Saense

Ho tloha lekholong la bo8 ho ea ho la bo13 la lilemo, nakong ea bo-Caliphate ba Umayyad le Abbasid, Searabia e ile ea e-ba puo e tloaelehileng ea ’muso oo, o neng o tloha Spain (Al-Andalus) ho ea fihla meeling ea India. Searabia e ne e se e se puo ea bolumeli feela; e ile ea fetoha puo ea tsamaiso, filosofi, ’me ka holim’a tsohle, saense.

Ho ile ha qalisoa mokhatlo o moholo oa phetolelo. Libuka tsa Segerike (Aristotle, Plato, Euclid), Sepersia, le Maindia li ile tsa fetoleloa ka Searabia. Litsebi tse buang Searabia li ile tsa ntlafatsa pokello ea mantsoe ka mantsoe a macha a bongaka, a lipalo le a bolepi ba linaleli. Ka sena, mantsoe a mangata a Searabia a ile a kena lipuong tsa Europe hamorao (tse kang algebra, zenith, sugar, cotton, le lipalo tsa Searabia).

5. Mehla ea Kajeno: Diglossia le Modern Standard Arabic

Kajeno, puo ea Searabia e khetholloa ka boemo ba puo bo bitsoang diglossie, e bolelang ho ba teng ha libuka tse peli tsa puo tse nang le mesebetsi e fapaneng:

Searabia sa Kajeno (MSA)

Ena ke phetoho e tobileng ea Classical Arabic. E ile ea fetoleloa lekholong la bo19 le la bo20 la lilemo (nakong eaNahda, Tsosoloso ea Maarabia) hore e kenyelle mantsoe a kajeno. Ke puo ea ho ngola, khatiso, thuto, lingoliloeng le lipuo tsa semmuso. E utloisisoa ho pholletsa le lefats'e la Maarabia.

Dialects tsa Searabia (Darija / Amiya)

Ena ke puo e buuoang bophelong ba letsatsi le letsatsi. Naha e ’ngoe le e ’ngoe, esita le sebaka se seng le se seng, se na le puo ea sona, se susumetsoang ke lipuo tse neng li le teng pele (Berber Afrika Leboea, Aramaic in the Levant) kapa lipuo tsa bokolone (Sefora, Senyesemane, Sepanishe). Lipuo tsa Afrika Leboea, Egepeta, Levant le Kou ea Kou ka linako tse ling li ka fapana haholo.

Qetello

nalane ea puo ea Searabiake e 'ngoe ea ho tiea ho sa tloaelehang le ho ikamahanya le maemo ho tsoelang pele. Ho tloha puong e lekanyelitsoeng ho ea ho merabe ea lehoatata la Arabia, e ile ea fetoha mohloli o moholo oa tsoelo-pele, ea bōpang histori ea batho. Kajeno, e khannoa ke lingoliloeng tsa sejoale-joale, mecha ea phatlalatso ea li-pan-Arab, le digital sphere, Searabia se ntse se tsoela pele ho ngola nalane ea sona le litsebi tsa lipuo tse khahlang lefatšeng ka bophara.

Ho qala ho ngola le ho ikwetlisa hang-hang, leka le keyboard ya mahala ya Searabia inthaneteng.