Eachdraidh na Cànain Arabais: Bho Thùs gu Buaidh Cruinneil

Cànan bàrdachd, spioradalachd, saidheans, agus dioplòmasaidh, tha Arabais ga bruidhinn an-diugh le còrr air 400 millean neach air feadh an t-saoghail. Cànan oifigeil 22 dùthaich agus aon de shia cànanan oifigeil nan Dùthchannan Aonaichte (UN), tha eachdraidh bheairteach is iom-fhillte aice. Ach ciamar a rugadh an cànan seo, agus ciamar a thàinig i gu bhith mar a tha i an-diugh? Dàibheadh ​​​​a-steach do eachdraidh a’ chànain Arabais.

1. Na Roots: An Teaghlach Cànain Semitic

Buinidh Arabais don teaghlach cànain Afraganach mòr, agus gu sònraichte don mheur Cànanan Semitic. Mar sin bidh e a’ roinn sinnsearan cumanta le Eabhra, Aramaic, Phoenician, agus Akkadian (cànan seann Mesopotamia).

Tha na comharran as sine den chànan Semitic a’ dol air ais grunn mhìltean bliadhna RC. Leasaich Arabais ann an Rubha Arabach. Mar as trice bidh luchd-cànanais a’ roinn seann chànanan Arabais ann an dà bhuidheann: Seann Arabian a Deas (Arabais a Deas eachdraidheil) agus Seann Arabach a Tuath. Is ann bhon fhear mu dheireadh a tha an Arabais as aithne dhuinn an-diugh a’ tighinn.

2. Arabais Ro-Ioslamach agus an Tradisean Bàrdachd

Ron 7mh linn, bha grunn threubhan Bedouin a’ fuireach air rubha Arabach. Ged nach robh stàit mheadhanach ann, bha aonachd chultarail làidir ann tron ​​chànan, le taic bho bheul-aithris fìor mhòr. B’ e an linn ro-Ioslamach (ris an canar gu tric Jahiliyyah) aois òrail bàrdachd Bedouin.

Aig an àm sin, bha an aibidil Arabais mar a tha fios againn gu robh i fhathast ga cruthachadh, a 'tighinn bhon aibidil Nabataean (fhèin a' tighinn bho Aramaic). Tha a’ chiad theacsaichean a chaidh a sgrìobhadh san aibideil Arabach a’ dol air ais chun 4mh agus 5mh linn AD.

3. Taisbeanadh a' Churain, agus Bun-tomhasachadh na Cànain

Chomharraich an 7mh linn àite-tionndaidh cinnteach ann an eachdraidh a’ chànain Arabais. Thug foillseachadh a’ Churain don Fhàidh Muhammad inbhe naomh don chànan. Chaidh an teacsa Quranic fhoillseachadh ann an dualchainnt treubh Quraysh (treubh Mecca), a thàinig gu bhith na bhunait aig Classical Arabic (Al-Fusha).

Gus an teacsa naomh a ghleidheadh ​​bho atharrachadh sam bith an aghaidh leudachadh luath na h-ìmpireachd Ioslamach (agus amalachadh sluagh nach robh a’ bruidhinn Arabach), bha aig sgoilearan ris a’ chànan a chòdachadh agus riaghailtean gràmar Arabach a stèidheachadh:

• Cruthachadh gràmar: Stèidhich gràmair, gu sònraichte ann am Basra agus Kufa (ann an Iorac an-diugh), riaghailtean teann san 8mh linn. Tha obair Shibawayh gu sònraichte bunaiteach.
• Cur ris comharran diacritical: Gus eadar-dhealachadh a dhèanamh air litrichean a tha a’ co-roinn an aon chruth bunaiteach (leithid ب, ت, ث), chaidh dotagan a chur ris.
• Fuaimrigeadh: Chaidh comharran airson fuaimreagan goirid (Harakat) a thoirt a-steach gus casg a chuir air mearachdan fuaimneachaidh san teacsa Quranic.

4. Linn Òir Ioslamach agus Buaidh Saidheansail

Bhon 8mh chun an 13mh linn, rè caliphates Umayyad agus Abbasid, thàinig Arabais gu bhith na lingua franca den ìmpireachd, a shìneadh bhon Spàinn (Al-Andalus) gu crìochan na h-Innseachan. Cha robh ann an Arabais tuilleadh ach cànan a' chreideimh; thàinig e gu bhith na chànan rianachd, feallsanachd, agus os cionn a h-uile càil, saidheans.

Chaidh gluasad eadar-theangachaidh mòr a chuir air bhog. Chaidh obraichean Greugais (Aristotle, Plato, Euclid), Peirsis, agus Innseanach eadar-theangachadh gu Arabais. Chuir sgoilearan Arabais beairteas ris a’ bhriathrachas le teirmean ùra meidigeach, matamataigeach agus speurail. Tro seo, chaidh mòran fhaclan Arabais a-steach do chànanan Eòrpach nas fhaide air adhart (leithid algebra, zenith, sugar, cotton, agus

5. An Linn Ùr-nodha: Diglossia agus Modern Standard Arabic

An-diugh, tha an cànan Arabais air a chomharrachadh le suidheachadh cànanach ris an canar diglossie, a’ ciallachadh gu bheil dà chlàr cànain aig a bheil diofar ghnìomhan:

Arabais àbhaisteach an latha an-diugh (MSA)

Is e seo mean-fhàs dìreach de Arabais Chlasaigeach. Chaidh atharrachadh anns an 19mh agus 20mh linn (rè an Nahda, an Ath-bheothachadh Arabais) gus briathrachas an latha an-diugh a ghabhail a-steach. Is i cànan sgrìobhaidh, na meadhanan, foghlam, litreachas, agus òraidean oifigeil. Tha e air a thuigsinn air feadh an t-saoghail Arabach.

Dualchainntean Arabach (Darija / Amiya)

Is e seo an cànan a thathas a’ bruidhinn ann am beatha làitheil. Tha a dualchainnt fhèin aig gach dùthaich, agus eadhon gach sgìre, le buaidh bho chànanan a bh’ ann roimhe (Berber ann an Afraga a Tuath, Aramaic san Levant) no le cànanan coloinidh (Fraingis, Beurla, Spàinntis). Uaireannan faodaidh dualchainntean Afraga a Tuath, an Èiphit, an Levant, agus a’ Chamas a bhith gu math eadar-dhealaichte bho chèile.

Co-dhùnadh

Tha eachdraidh a’ chànain Arabais mar aon de sheasmhachd iongantach agus sùbailteachd leantainneach. Bho chànan a chaidh a chuingealachadh ri treubhan fàsach Arabach, dh’ èirich e gu bhith na phrìomh vectar de shìobhaltachd, a’ toirt cumadh air eachdraidh a’ chinne-daonna. An-diugh, air a stiùireadh le litreachas an latha an-diugh, na meadhanan pan-Arabach, agus an raon didseatach, tha Arabais a’ leantainn air adhart a’ sgrìobhadh a h-eachdraidh agus a’ tarraing luchd-cànanais air feadh an t-saoghail.

Gus tòiseachadh a’ taipeadh is a’ cleachdadh sa bhad, feuch ar meur-chlàr Arabach an-asgaidh air-loidhne.