Itan-akọọlẹ Ede Larubawa: Lati Awọn ipilẹṣẹ si Ipa Agbaye

Ede ti ewi, ẹmi, imọ-jinlẹ, ati diplomacy, Larubawa ni a sọ loni nipasẹ awọn eniyan ti o ju 400 milionu eniyan kaakiri agbaye. Ede osise ti awọn orilẹ-ede 22 ati ọkan ninu awọn ede osise mẹfa ti Ajo Agbaye (UN), o ni itan-ọrọ ti o nipọn ati ti o nipọn. Ṣùgbọ́n báwo ni a ṣe bí èdè yìí, báwo sì ni ó ṣe di èyí tí ó jẹ́ lónìí? Bọ sinu itan ti ede Larubawa.

1. Awọn gbongbo: idile Ede Semitic

Larubawa je ti awọn tiwa niAfroasiatic ede ebi, ati siwaju sii pataki si awọnSemitic edeẹka. Nípa bẹ́ẹ̀, ó ṣàjọpín àwọn baba ńlá kan pẹ̀lú Hébérù, Árámáíkì, Fòníṣíà, àti Ákádíà (èdè Mesopotámíà ìgbàanì).

Awọn itọpa ti o dagba julọ ti ede Semitic ti wa ni ọpọlọpọ ọdunrun ọdun BC. Larubawa ni idagbasoke ni Arabian Peninsula. Awọn onimọ-ede ni gbogbogbo pin awọn ede Larubawa atijọ si awọn ẹgbẹ meji: Old South Arabian (epigraphic South Arabian) ati Old North Arabian. Lati igbehin ni Arabic ti a mọ loni n gba.

2. Lárúbáwá ṣíwájú-Islam àti Àṣà Àṣà Ewi

Ṣaaju ki o to 7th orundun, awọn Arabian Peninsula a ti gbé nipa orisirisi Bedouin ẹya. Botilẹjẹpe ko si ipinlẹ aarin, isokan aṣa to lagbara wa nipasẹ ede naa, ti o ṣe atilẹyin nipasẹ aṣa atọwọdọwọ nla kan. Akoko ṣaaju-Islam (eyiti a maa n pe ni Jahiliyyah) jẹ akoko goolu ti awọn ewi Bedouin.

Nígbà yẹn, álífábẹ́ẹ̀tì Lárúbáwá gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ pé ó ṣì wà ní dídá sílẹ̀, tí ó wá láti inú alfábẹ́ẹ̀tì Nabataean (tí ó jẹ́ tirẹ̀ láti ara Aramaic). Awọn ọrọ akọkọ ti a kọ sinu alfabeti Arabic jẹ pada si awọn ọdun 4th ati 5th AD.

3. Ifihan Al-Qur’an ati Iṣatunṣe Ede

Ọ̀rúndún keje sàmì sí ìyípadà pàtàkì kan nínúÌtàn èdè Lárúbáwá. Ifihan Al-Qur’an si Anabi Muhammad fun ede naa ni ipo mimọ. Ọrọ Al-Qur’an ti han ni ede-ede ti ẹya Quraysh (ẹya Mekka), eyiti o di ipilẹLarubawa Alailẹgbẹ(Al-Fusha).

Lati ṣe itọju ọrọ mimọ lati eyikeyi iyipada ni oju imugboroja ti ijọba Islam ni iyara (ati isọpọ ti awọn eniyan ti kii ṣe Larubawa), awọn ọjọgbọn ni lati ṣe koodu ede naa ki o fi idi awọn ofin girama Arabic:

• Iṣẹda girama: Awọn onimọ-jinlẹ, paapaa ni Basra ati Kufa (ni Iraaki ode oni), ṣeto awọn ofin to muna ni ọrundun 8th. Iṣẹ ti Sibawayh jẹ pataki ipilẹ.
• Afikun awọn ami-ami dicritical:Lati ṣe iyatọ awọn lẹta ti o pin apẹrẹ ipilẹ kanna (bii ب, ت, ث), awọn aami ni a ṣafikun.
• Ohùn ohùn: Awọn ami fun awọn faweli kukuru (Harakat) ni a ṣe lati ṣe idiwọ eyikeyi awọn aṣiṣe pronunciation ti ọrọ Al-Qur’an.

4. Ọjọ ori goolu ti Islam ati Ipa Imọ

Lati 8th si 13th orundun, nigba Umayyad ati Abbasid caliphates, Arabic di lingua franca ti ijoba, eyi ti o ta lati Spain (Al-Andalus) si awọn aala ti India. Lárúbáwá kì í ṣe èdè ìsìn lásán mọ́; ó di èdè ìṣàkóso, ìmọ̀ ọgbọ́n orí, àti ju gbogbo rẹ̀ lọ, sáyẹ́ǹsì.

Ẹgbẹ́ atúmọ̀ èdè ńlá kan ti bẹ̀rẹ̀. Gíríìkì (Aristotle, Plato, Euclid), Persian, àti àwọn ìwé Íńdíà ni a túmọ̀ sí èdè Lárúbáwá. Àwọn ọ̀mọ̀wé tó ń sọ èdè Lárúbáwá mú kí àwọn ọ̀rọ̀ inú rẹ̀ pọ̀ sí i pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ ìṣègùn, ìṣirò, àti ìjìnlẹ̀ sánmà. Nipasẹ eyi, ọpọlọpọ awọn ọrọ Larubawa nigbamii wọ awọn ede Yuroopu (gẹgẹbi algebra, zenith, suga, owu, ati Arabic numeral).

5. The Modern Era: Diglossia ati Modern Standard Arabic

Loni, ede Larubawa jẹ ifihan nipasẹ ipo ede ti a npe nidiglossie, ti o tumọ si ibagbepo ti awọn iforukọsilẹ meji ti ede pẹlu awọn iṣẹ oriṣiriṣi:

Ara Larubawa Ode Ode (MSA)

Eyi ni itankalẹ taara ti Larubawa Alailẹgbẹ. O ti ṣe atunṣe ni awọn ọdun 19th ati 20th (lakoko Nahda, Renaissance Larubawa) lati ṣafikun awọn fokabulari ode oni. O jẹ ede ti kikọ, tẹ, ẹkọ, iwe-iwe, ati awọn ọrọ ti ijọba. O ti wa ni oye jakejado Arab aye.

Awọn ede Larubawa (Darija / Amiya)

Eyi ni ede ti a nsọ ni igbesi aye ojoojumọ. Orile-ede kọọkan, ati paapaa agbegbe kọọkan, ni ede ti ara rẹ, ti o ni ipa nipasẹ awọn ede ti o wa tẹlẹ (Berber in North Africa, Aramaic in the Levant) tabi nipasẹ awọn ede amunisin (Faranse, English, Spanish). Awọn ede ti Ariwa Afirika, Egipti, Levant, ati Gulf le jẹ iyatọ pupọ si ara wọn nigba miiran.

Ipari

AwọnItan-akọọlẹ ti ede Larubawajẹ ọkan ninu isọdọtun iyalẹnu ati imudọgba nigbagbogbo. Lati ede ti o wa ni ihamọ si awọn ẹya ti aginju Arabia, o dide lati di ipadabọ pataki ti ọlaju, ti n ṣe agbekalẹ itan-akọọlẹ eniyan. Loni, ti a ṣe nipasẹ awọn iwe-iwe ode oni, media pan-Arab, ati aaye oni-nọmba, Arabic tẹsiwaju lati kọ itan rẹ ati awọn onimọ-ede fanimọra ni ayika agbaye.

Lati bẹrẹ titẹ ati adaṣe lẹsẹkẹsẹ, gbiyanju ọfẹ bọọbu bọọtini Larubawa lori ayelujara.